Woordenlijst Q t/m Z

radiotherapie	behandeling d.m.v. stralen.
rectokèle	verzakking van de endeldarm in de achterwand van de vagina.
refertilisatie	het ongedaan maken van een sterilisatie bij vrouw of man.
retractiel	terugtrekbaar.
retrograde ejaculatie	een orgasme dat wel subjectief ervaren wordt, maar zonder transport van sperma naar buiten; komt in de blaas terecht .
röntgenstralen	elektromagnetische stralen met zeer kleine golflengte.
SA	semen analyse.
salpingectomie	operatieve verwijdering van de eileiders.
salpingitis	ontsteking of infectie van één of beide eileiders.
salpingolyse	operatieve verwijdering van verklevingen rond de eileiders.
salpingotomie	operatieve insnijding in de eileiders, om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te verwijderen of een verstopte eileider weer te openen.
salpinx (mv. salpinges)	eileider(s).
scanning	scintigrafie; onderzoek d.m.v. radioactieve stoffen.
scrotum	balzak;zak van huid en dun spierweefsel die de zaadballen omsluit.
sebum preputtii	zie smegma
secretiefase	tweede fase van de cyclus van het endometrium.
sectio caesarea	keizersnede.
secundaire onvruchtbaarheid	onvruchtbaarheid bij een man of vrouw die reeds een kind hebben.
semen (sperma, zaad)	het vocht dat tijdens de ejaculatie door de zaadballen, zaadblaasjes en prostaat wordt afgegeven, gemaakt
septum	tussenschot; het afwijkende weefsel dat de baarmoeder in tweeën deelt.
serotiniteit	te lange zwangerschapsduur (meer dan 42 weken).
sertoli-cellen	de cellen in de zaadbal die de productie van spermacellen bevorderen.
smear	uitstrijkje; het in dunne laag uitsmeren van onderzoekmateriaal voor microscopisch onderzoek van de baarmoederhals
smegma	smeer; epitheliaal afscheidingsproduct van de eikel en voorhuid van de penis en van de clitoris.
solutio placenta	loslaten van de moederkoek.
somatisch	lichamelijk.
SPA	sperm penetration assay; methode waarbij menselijke zaadcellen bij eicellen van hamsters worden gebracht om de fertiliteit van het sperma te bepalen.
speculum	eendebek; instrument om de schede en baarmoedermond te bekijken.
sperma (‘wassen’)	techniek voor het scheiden van de zaadvloeistof en het sperma.
sperma-analyse	kwaliteitsonderzoek van het sperma.
sperma-antistoffen	chemische stoffen die een ‘vijandige’ omgeving in het baarmoederslijmvlies creëren. In deze omgeving kunnen de zaadcellen zich niet voortbewegen, zodat ze dus geen eicel kunnen bevruchten.
spermabank	hier wordt sperma verzameld en ingevroren voor later gebruik door twee partners, of voor donatie bij ART’s.
spermacel	mannelijke voortplantingscel of gameet.
spermacellevensvatbaarheid	geeft aan of de zaadcel wel of niet leeft.
spermacelmorfologie	vorm van de afzonderlijke zaadcel.
spermadichtheid	aantal zaadcellen per milliliter of cc. Motiliteit (beweeglijkheid), morfologie, het aantal zaadcellen en de levensvatbaarheid kunnen worden bepaald.
spermamotiliteit	percentage zaadcellen dat naar buiten zwemt.
spermatocyt	nog onvolgroeide zaadcel.
spermatogenese	productie van sperma binnen de tubuli seminiferi.
spermatozoön	mannelijke voortplantingscel of gameet; kortweg ‘spermacel’ genoemd.
spinnbarkeit	gebruikt bij postcoïtum onderzoek (PCT) om de rekbaarheid van het baarmoederslijmvlies te testen.
SPM test	spermatozoa-penetratiemeter; laboratoriumonderzoek van zaad en baarmoederhalsslijm.
spontane Abortus	miskraam.
stasis, stase	stilstand, stuwing.
statisch	in een blijvende toestand.
Stein-Leventhal syndroom	oorzaak van onvruchtbaarheid als gevolg van een overschot aan androgenen, kleine cysten op de eierstokken en uitblijven van ovulatie; de symptomen zijn zwaarlijvigheid of gewichtstoename, acne, extreme haargroei en amenorroe; het Stein-Leventhal-syndroom kan ook zonder uiterlijk zichtbare symptomen optreden.
sterilisatie	onvruchtbaar maken.
STM	sympto-thermale methode.
subfertiliteit, subfertiel	onvermogen van een man en vrouw om een zwangerschap bij de vrouw te bereiken, na één jaar gemeenschap zonder voorbehoedmiddel.
subject	onderwerp.
subjectief	persoonlijk.
symptothermaal	combinatie van slijmwaarneming en themperatuurmethode
teratospermie	zaadcellen met afwijkende vorm.
testikel, testis	zaadbal.
testikelbiopsie	operatieve verwijdering van zaadbalweefsel om te bepalen of de cellen normaal sperma kunnen produceren of om eventuele tumoren op te sporen.
testikeltorsie	stoornis waarbij de zaadbal gedraaid raakt, zodat de bloedtoevoer plaatselijk wordt afgesneden.
testosteron	mannelijk hormoon.
TET	tubal embryo transfer; vorm van in-vitrofertilisatie (IVF) waarbij het embryo in de eileider wordt gebracht.
therapie	geneeswijze, behandeling.
tomografie	röntgenmethode, één vlak v.e. lichaamsdeel.
torsio	draaiing (om as van testis).
toxicose	zwangerschapsvergiftiging.
toxische stoffen	giftige stoffen.
transvaginale punctie	echogeleide techniek bij in-vitrofertilisatie (IVF) voor het oogsten of opzuigen van de eicellen.
trauma	gweldadige inwerking, een verwonding (ook in psychische zin) tot gevolg hebbend, meervoud traumata; dikwijls wordt foutief) de verwonding zelf bedoeld.
traumatologie	wetenschap betreffende de oorzaken, daignostiek, behandeling, prognose, revalidatie enz. van ongevalsletsel.
tuba (uterina)	eileider; baarmoedertrompet, verbindingsbuis van buik- en baarmoederholte.B29
tubaligatuur	procedure voor het operatief afbinden of blokkeren van de eileiders bij sterilisatie van een vrouw.
tubaplastiek	operatie voor het herstellen van een afwijking aan de eileiders welke onvruchtbaarheid veroorzaakt.
tubuli seminiferi	kanaaltjes in de zaadballen die sperma produceren.
turner-syndroom	erfelijke afwijking bij vrouwen waarbij de eierstokken niet functioneren doordat er een chromosoom ontbreekt.
ultrasonografie	beeldvormend onderzoek voor het zichtbaar maken van inwendige organen door middel van het gebruik van hoogfrequente geluidsgolven; bij vruchtbaarheidsbehandelingen is echografie een hulpmiddel bij het controleren van de follikelrijping en het opsporen van afwijkingen zoals cysten;  deze procedure wordt ook wel ‘echografie’ genoemd.
urethra	urinebuis; plasbuis, deze voert de urine van de blaas af.
uterus	baarmoeder; voortplantingsorgaan bij de vrouw dat de ongeboren vrucht beschermt en waarin deze tot aan de geboorte tot ontwikkeling komt en gevoed wordt.
uterus bicornis	tweehoornige baarmoeder; medische aanduiding van een baarmoederafwijking waarbij de baarmoeder in twee helften is verdeeld.
uterus septus	afwijking van de baarmoeder waarbij deze in twee helften is gedeeld door een tussenschot (septum).
uterus unicornis	uterus bilocularis; afwijking waarbij slechts één helft van de baarmoeder zich ontwikkelt en de baarmoeder kleiner is dan normaal.
vacuümextractie	verlossing met de zuignap.
vagina	schede, tussen vulva en uterus.
varicokèle	spataderkluwen in de balzak.
vasectomie	operatie van de zaadleiders ter sterilisatie.
vasectomie	operatieve sterilisatie van de man door afbinden of dichtbranden van de ductus deferens.
vasogram	röntgenonderzoek van de ductus deferens.
verkleving	littekenweefsel dat een verbinding vormt tussen organen in de buikholte. Verklevingen zijn abnormale verbindingen. Ze worden veroorzaakt door infecties, ontstekingen of eerdere operatieve ingrepen.
vesicula seminalis	zaadblaasje.
vestibulum vaginae	voorhof (van de schede); ruimte begrensd door de kleine schaamlippen.
vijandig slijm	slijm in de baarmoederhals dat de natuurlijke beweging van zaadcellen via het baarmoederhalskanaal verhindert.
vleesboom	myoom.
vulva	uitwendige vrouwelijke geslachtsorganen = venusheuvel, grote en kleine schaamlippen, clitoris, vestibulum vaginae.
zaadbal	testikel; gonade van de man, die sperma en mannelijke geslachtshormonen produceert.
zaadblaasjes	de twee kliertjes onder de blaas die de zaadvloeistof produceren.
zaadvloeistof	ejaculaat;het vocht met de zaadcellen dat bij het orgasme wordt uitgestoten.
ziekte van Crohn	ontstekingachtige aandoening van de dunne darm.
ZIFT	zygote intrafallopian transfer; vorm van in-vitrofertilisatie (IVF) waarbij het bevruchte eitje in de eileider wordt gebracht.
zona pellucida	eicelschil; beschermend omhulsel van de eicel.
zygoot, zygote	versmellingsproces van twee gameten, waaruit het embryo groeit; de bevruchte eicel.